Verkefni

Heimildir

2005-11-07T05:58:00.000-08:00

1 Íslenskur sögu atlas 1: Rst Helgi Skúli Kjartansson bls 160

2 Matthías Viðar Sæmundsson: Galdrar á Íslandi, Rv. 1992, bls 30

3.Ólafur Davíðsson: Galdur og galdramál á Íslandi, 1940-43, bls 247-49.

4.Siglaugur Brynleifsson: Galdur og brennudómar, Rv 1979, bls 80

5.Kennimark kölska: Lýður Björnsson sá um útgáfuna, Rv 1976, bls 164.

6. Unnið úr annálum 1400-1800. I-IV af Helga Magnúsi Valdimarssyni.

7 Siglaugur Brynleifsson: Galdur og brennudómar, Rv 1979, bls 108-112.

8.Bogi Benediktsson: Sýslumannaævir, bls 228-229.

9.Ólafur Davíðsson: Galdur og galdramál á Íslandi, 1940-43, bls 7-8.

10. Alþingisbækur Íslands VI.

11. Jónsbók: Akureyri 1904, bls 34.

12. Grágás: Skálholtsbók m.m. Endurpr. á útgáfu Vilhjálms Finssens 1883. Odense Universitetsfarlag.

13. Annálar 1400-1800 II: bls 271.

14. Árni Daníel Júlíusson, 1991,Íslensku söguatlas I bindi, Iðunn, Reykjavík.

15. Þórunn Valdimarsdóttir:Til móts við nútímann, Alþingi 2000, Steindórsprent-Gutenberg ehf.

16. Loftur Guttormsson: Kristni á Íslandi, III bindi frá siðaskiptum til upplýsinga, 2000 Steindórsprent-Gutenberg ehf.

17. Hjalti Hugason: Kristni á Íslandi, I bindi frumkristni og upphaf kirjunnar, 2000 Steindórsprent-Gutenberg ehf.

Upphaf kristinnar trúar

2005-11-07T01:20:00.000-08:00

Á þessari vefsíðu ætlum við að rekja í stuttu máli upphafi kristinnar trúar, hvernig hún hefur borist til Íslands og hvernig þróunin hefur verið á Íslandi.

Kristin trú á rætur sínar að rekja til frjósama hálfmánans sem í dag eru löndin fyrir botni miðjarðarhafs svo sem Íran, Írak, Egyptaland, Sádi Arabia og Ísrael. Síðan dreifðist hún smám saman um allan heim.

Upphafið á Íslandi var á 10. öld þegar kristniboðar komu frá Noregi og Þýskalandi til þess að kristna landann, og þrátt fyrir áköf mótmæli margra var tekin upp kristin trú á Íslandi árið 1000.

Á 16. öld var mikill órói innan katólsku kirkjunnar sem endaði með nokkurs konar uppreisn sem leiddi að lokum til þess að árið 1550 var Jón Arason Hólabiskup hálshöggvinn sem má segja að hafi verið lokahöggið sem batt enda á katólska tímabilið á Íslandi og siðaskiptin yfir í Lúterstrú urðu staðreynd.

Galdrafárið á 17. öld skaðaði orðstír kirkjunnar og varð til þess að margir misstu álit á henni enda var nóg að eiga bók sem ekki var í beinum tengslum við stefnu kirkjunnar til þess að teljast heiðingi. Að lokum skoðum við hver staða kirkjunnar í dag er. Er hún í góðu sambandi við fólkið eða eru þetta bara örfáar hræður sem fara í kirkju án þess að tilefnið sé skírn, gifting eða útskrift úr skóla?

Lokaorð

Af þessu sést að kristin trú er byggð á gömlum grunni sem hefur þróast í gegnum aldirnar fram til dagsins í dag. Síðustu árin hefur þetta færst nær samtímanum en á árum áður var kirkjunni oft beitt til þess að halda aftur af framþróun í tækni og vísindum. Saga kristinnar trúar endurspeglar mannkynsöguna í gegnum tíðina með öllum þeim sveiflum sem áttu sér stað. Hvort sem það var til góðs eða ills.

hugmyndasaga.blogspot.com/2005/11/heimildir.htm">TEXT

Kirkjan nú á dögum

2005-11-07T01:16:00.000-08:00

Starfsemi kirkjunnar og kirkjurækni Íslendinga nú á dögum er mjög breytt frá því sem áður var. Áhrifa hennar gætir ekki mjög nú á tímum, sér lagi yfir hinum almenna borgara.

Í Danmörku komst trúfrelsi á með samþykkt nýrrar stjórnarskrár 1849. Þaðan bárust nýjar trúarhugmyndir til landsins á 19.öld sem fór að stuðla að meira frjálsræði í trúmálum landsmanna. Þó var trúfrelsi ekki samþykkt á Íslandi fyrr en 1874. En kirkjan hafði haft mikil völd yfir landsmönnum fram að hjalti er snillingur í fótbolta og helgi er besti ísklifrari sunnan akrafjalls þeim tíma í siðferðismálum og ekki svo langt áður sem hún hafði dómsvald í þeim málaflokki. Á seinni hluta 19.aldar byrjuðu að berast til landsins aðrar kristnar trúarstefnur. Fyrsti sértrúarhópurinn til að leita réttar síns sem sjálfstætt trúfélag voru mormónar árið 1875. Rekstur þjóðkirkjunnar fór líka að breytast á þessum tíma, í takt við breytingar í Danmörku. En vegna mikillar einangrunar og smæðar samfélagsins barst hingað til lands aðeins sá hluti dönsku trúarflórunnar sem var samþykktur af yfirvöldum. Eftir þetta hefur viðhorf kirkjunnar breyst smá saman og frjálsræði aukist jafnt og þétt, t.d. var fyrsti kvenpresturinn vígður á Íslandi árið 1945.

Eftir því sem frjálsræðið jókst hafa ýmsar breytingar litið dagsins ljós í trúarlífi landsmann. Til að mynda er starfræktur fjöldinn allur af sjálfstæðum trúfélögum. Á síðustu árum hefur kirkjan reynt að aðlagast breyttum tímum og aðlagast hinum almenna borgara með ýmiskonar félagsstarfsemi, vegna sífellt minnkandi kirkjusóknar.

Helstu hitamál síðustu ára sem tengjast kirkjunni eru hvort aðskilja eigi ríki og kirkju, og hvort leifa eigi kirkjuleg brúðkaup kynferðisvillinga, eru þau málefni enn á döfinni.

Fyrr á öldum leit fólk til kirkjunnar með óttablandinni virðingu. En á seinni helming síðustu aldar var kirkjusókn frekar lítil og dalaði enn frekar þegar nær dró aldamótum. Varð algengara að fólk sótti kirkju bara í jarðaförum, skírnum og giftingum. Á allra síðustu árum hefur kirkjusókn aukist þó nokkuð skv. könnunum um kirkjusókn. Við teljum að þessi aukna kirkjusókn megi rekja til víðtækara almenns félagsstarfs kirkjunnar.

Ofsóknir

2005-11-03T06:25:00.001-08:00

Á 17. öld kolreið Evrópu mikið galdrafár og var Ísland þar engin undantekning, en þó gekk galdrafárið öðruvísi fyrir sig hér á landi en víðast hvar annars staðar, og verður hér á eftir fjallað um það hvernig galdrafárið gekk fyrir sig hér á Íslandi og gerð skil á muninum, og reynt að finna líklegar ástæður fyrir honum. Einnig verður grenslast fyrir um líklega orsök galdraofsókna og um þá sem að þeim stóðu.

Samtímis því að grundvöllur var lagður að náttúruvísindum nútímans var fjöldi manna í Evrópu brenndur á báli fyrir galdur og þjónustu við djöfulinn.

Áhugi landsmann á fornum bókmenntum virðist hafa dvínað um og eftir miðja 16.öld frá því sem áður var, en sennilega hafa siðaskiptamenn séð ofsjónum yfir vinsældum fornra fræða á meðal almennings. Þeir gerðu lítinn greinarmun á heiðinni orðlist, kaþólskum ritum og galdri, allt var þetta flokkað undir villutrú sem reynt var að útrýma úr samfélaginu.

Þessir forvígismenn hafa líklega valdið því að mikið ritmál var eyðilagt á þeim forsendum að um væri að ræða pápískan villidóm.

Galdur eins og hann tíðkaðist á Íslandi var þó sjaldnast þess eðlis að djöfullinn væri dýrkaður einn og sér, mest bar á ásunum Óðni, Þór og Tý.

Oftast þegar að djöfullinn kom fyrir í galdri þá var verið að særa hann, þ.e. neyða hann til samstarfs, oftast með hjálp ása og/eða Guðs, Sæmundur fróði er sennilega sá íslendingur sem var hvað lagnastur við að láta djöfulinn vinna fyrir sig skítverkinn.

Þó svo að galdur hafi verið óleyfilegur frá falli kaþólsku kirkjunnar, (en innan hennar var stundaður hinn svokallaði hvítigaldur sem er hliðstæða varnargaldurs, galdurs sem beitt er mönnum til lækninga og góðs farnaðar), þá leitaði fólk oft til galdramanna til þess að fá lækningu sjúkra, hvort sem um menn eða dýr var að ræða, og var litið upp til galdramannsins svo framarlega sem galdurinn hreif, en ef galdurinn hætti að hrífa var litið á galdramanninn sem útsendara Satans og hann gjarnan kærður til yfirvalda, eitt þekktasta dæmi þess eðlis er mál Þórarins Halldórssonar sem brenndur var á Alþingi 1667.

Þórarinn hafði farið með ,,óvenjulegar lækningar” árum saman. Kvaðst jón nokkur Einarsson hafa sent eftir Þórarni árið 1664 til að ,,hafa á sinni stúlku tak að taka”.

Stúlkunni létti nokkuð við átekt Þórarins, en þá brá svo við að einhverskonar sjúkleiki réðist á kú er Þórarinn átti, og eftir að hann hafði læknað hana veiktist stúlkan að nýju og dó innan skamms. Loks hafði kýr hjá fyrrnefnefndum Jóni dáið tveimur nóttum þar á eftir. Áður hafði Þórarinn læknað kýr eina sem veikst hafði af uppblásingu og síðan batnað.

Áhrif erlendra kenninga um svartagaldur berast hingað til lands á 14. öld, en árið 1343 lét Jón biskup Sigurðsson í Skálhollti brenna nunnu á Kirkjubæ að nafni Katrínu, sem átti meðal annars að hafa veðsett sig djöflinum með brefi.

Í Evrópu var Latína mikið notuð í göldrum, en hér á landi var rúnaletur auk ýmis konar leinileturs mun vinsælla. Galdraletur var sagt vera villt, ef stafrófi þess var breitt eftir ákveðnum reglum, t.d. ef ritað var d í stað b. Ef frávikið var mikið var mikið var letrið talið rammvillt. Til álita kemur að töfraorðið ,,Hókus pókus” sem er gjarnan notað í barna töfrabrögðum nútímans eigi svipaða sögu, en það er talið eiga rætur að rekja til fornmála alrarissakramentisins hoc est corpus (þetta er líkami).

Sögubókum ber ekki saman um það hversu margir voru lífláttnir fyrir galdur í galdrafárinu á Íslandi á 17. öld , en ef lesnir eru annálar 1400-1800 þá má finna 24 tilfelli þar sem 21 karlmaður og ein kona voru brennd, einn maður hálshöggvin og annar hengdur.(sjá 6. tilvísun)

Fyrsta galdrabrenna 17. aldar fór fram árið 1625 en þá lét Magnús Björnsson sýslumaður brenna Jón nokkurn Rögnvaldsson á Melaeyrum í Svarfaðadal. Jóni þessum var gefið að sök að hafa magnað upp draug og sent hann manni að Urðum, og var fullyrt að þar hefði hann drepið hesta og gert þar ýmsan annan óskunda af sér. Jón andmælti ákærunni en þar sem blöð með rúnarmyndum fundust heima hjá honum var ekki að sök að spyrja, enda tók sá sem ásóttur var Guð til vitnis um að Jón einn hefði sent sér drauginn.

Þegar talað er um galdrabrennur, koma nöfn þriggja manna einna helst upp í hugann, en þau eru Þorleifur Kortsson, Jón Magnússon þumlungur og Páll í Selárdal, en þó hafa þeir ekki einir staðið að galdrabrennum. Alls lét Þorleifur brenna 8 manns eða þriðjung af þeim sem tekknir voru af lífi fyrir galdur á Íslandi á 17. öld. Eftir að faðir Þorleifs lést fór Þorleifur til Hamborgar (en langafi hans hafði verið þýskur og gift sig inn í íslenska aðalsætt.) að nema klæðskeraiðn, og þegar að hann kom heim um 1647, var hann gerður að lögsagnara Guðmundar Hákonarsonar náfrænda síns og árið 1652 varð Þorleifur sýslumaður í hálfri Ísafjarðarsýslu en stuttu síðar hafði hann einnig hlotið hálfa Strandarsýslu. Svo að oftast er það talið að Þorleifur hafi komið með nýustu tísku í galdramálum beint heim frá Hamborg, en þann tíma sem Þorleifur dvaldi í Hamborg var enginn brenndur fyrir galdra.

Það sem helst aðgreinir galdrafárið á Íslandi frá galdrafári Evrópu var það að aðeins ein kona var tekin af lífi á móti 23 karlmönnum, en það var Þuríður Jónsdóttir sem brennd var árið 1678. Líkleg ástæða fyrir þessu er sú að konur voru ekki taldar þess megnugar að galdra. Raunin var hinsvegar önnur annarsstaðar í Evrópu en þar voru það mestmegnis konur sem brenndar voru fyrir galdur og samskipti við djöfulinn. Ólafur Davíðsson skýrir ástæðuna fyrir því á mjög skemtilegan hátt. Miklu hefur fleira verið brennt af konum en körlum... Þetta virðist vera kynlegt í fljótu bragði en er þó eðlilegt, þegar betur er að gætt. Konur eru að öllu jafnaði hneigðari til hjátrúar en karlmenn. Þær hafa venjulega fjörugra ímyndunarafl og ofsafengnari geðshræringar. Auk þess fást konur miklu meira við að bera sögur hver um aðra en karlar... Það má telja alveg víst, að þvaður og mælgi málugra kerlinga hafi átt mikinn þátt í galdrabrennunum.

Mál Galdra-Möngu er frægasta galdramál sem viðkemur konum, en hún var sökuð um galdur en margsinnis sinjuð af Þorleifi Kortssyni.

Í galdramálum 17. aldar var oftar dæmt eftir Jónsbók en Kristnirétti, en samkvæmt henni láta menn lífið fyrir ,,fordæðu ok forneskjuskap ok spáfarir allar ok útisetur at vekja tröll upp eðr fremja heiðni”.

Kaflinn um galdra í Kristnirétti er á þessa leið. ,,Ef maðr fer með galldra æða fiolkyngi. Ok kueðr þat æða lætr kueða at ser eða fe sinu. Þat warðar honum fiorbaugs garð ok skal sök þeirre stefna heiman ok sækia wið tolftar kuið. Ef maðr ferr með fordæðu skap ok sækia ok warðar þat skog gang. Þat er fordæðu skapr ef maðr gerir i orðum sinum æða fiolkyngi sott æða bana fe æða mönnum. Þat skal sækia wið tylftar kuið”.

Síðasta galdrabrennan á Íslandi fór fram árið 1685, en þá var brenndur á Alþingi Halldór Finnbogason og í Fitjarallál segir. Á Alþingi var brenndur sá guðlastari Halldór Finnbogason úr Myrasýslu, sem fyrst af glensi, en síðan með innrættum, vondum vana snúið hafði upp á fjandann þeirri dýrmæddu bæn Faðir vor, Skriptarganginum og öðrum dýrmæddum sálmum nefninlega þessum: Eilífur guð og faðir kær etc, og sagt ,,skratti vor þá sem ert í helvíti, bölvað verði þitt nafn etc.Item: Minn kæri og verðugi skratti, eg bið þig að hugga mig með satans orði etc.Item: Eilífur skratti og faðir kær á upphaf all og enda etc. Eg trúi svo á Satan víst etc.” Hann meðkenndi, að sagt hefði að sér smakkaði betur lýs og þeirra blóð, en berging brauðs og víns í sakramentinu, og hvað fleira viðbjóðslegt að heyra aður eptir að hafa.

Hér á unda hefur verið fjallað um galdrafárið á Íslandi og borið saman við galdra eins og þeir tíðkuðust í Evrópu, en á meginlandi Evrópu voru það nánast einungis konur sem brenndar voru fyrir galdur, en á Íslandi voru það nær eingöngu karlar.

Teljum við að orsök fáfræðis og menntunarleysis íslendinga frá því þeir kristnuðust (og þá sérstaklega eftir siðaskiptin 1552) hafi verið sú að kirkjunar menn hafi verið hræddir um að trú fólks myndi breitast við það að almenningur reyndi að mennta sig með fornum bókmenntum.

Einnig er það skoðun okkar að Þorleifur Kortsson hafi ekki verið eins slæmur og af er látið, því að ef hann hefði kært sig um að brenna fleiri fyrir galdur þá hefði það verið leikur einn, því að alls komu upp um 120 galdramál á Íslandi á 17. öld og ansi stór hluti þeirra á meðan Þorleifur var við völd.

Siðaskiptin

2005-11-03T06:25:00.000-08:00

Upphaf Siðaskiptana má rekja til þess að prestur að nafni Luther stóð upp og andmælti sölu aflátsbréfa árið 1517, en kirkjan hóf sölu þeirra til að fjármagna endurreisn Péturskirkjunar í Róm sem var mjög kostnaðarsamt. Luther hóf þar með ferli sem klauf Kaþólsku kirkjuna sem var voldugasta stofnun Evrópu og jafnvel heimsins á miðöldum. Hann þýddi Biblíuna yfir á móðurmál sitt, þýsku, því hann vildi að messur yrðu fluttar á móðurmáli sóknarbarna. Ýmislegt annað setti Lúther út á í fari kirkjunar. Það helsta annað sem hann vildi breyta var að prestar þyrftu ekki að lifa einlífi, hætt var að tilbiðja dýrlinga, þjóðhöfðingjar hvers lands yrði yfirmaður þjóðkirkju í sínu landi og að fólk mundi ekki lifa klausturlífi. Allt þetta stuðlaði að brjóta niður vald hinnar smjög svo spiltu Kaþólsku kirkju og auka stuðning við siðaskipti kirkjunar meðal þjóðhöfðingja og almennings. Átti siðaskiptin ágætu fylgi að fagna meðal ýmisa kónga og fursta norður Evrópu, sem sáu tækifæri til að auka völd sín og ríkidæmi með því að sölsa undir sig eignir klaustra og kaþólsku kirkjunar. Helstu löndin sem voru fylgjandi Siðaskiptunum voru England, Skotland, Niðurlönd, Sviss, Norður-Þýskaland og svo Norðurlöndin. En Siðaskiptin fóru ekki friðsamlega fram því mörg blóðug stríð voru háð milli Mótmælenda og Kaþólikka. Það átti einnig við um Ísland því kristintakan árið 1000 var friðsamlegri heldur en Siðaskiptin.

Þýskir Hansakaupmenn voru áberandi í verslu hér á landi á 16.öld og kynntust margir Íslendingar mótmælendatrú frá þeim, og reistu þeir fyrstu lúthersku kirkjuna í Hafnarfirði árið 1537. Tíðar skipaferðir voru milli Íslands og Þýskalands á þessum tíma, og fóru margir Íslendigar í nám þar. Í danmörku kom til valda árið 1536 Kristján III eftir stutta borgarastyrjöld þar sem hann naut stuðnings luthertrúarmanna, og kom hann á siðaskiptum í Danmörku. Þar sem Ísland var undir danska ríkinu ætlaði hann að koma á mótmælendatrú hér á landi. Með því að koma á siðaskiptum á var hann einnig að auka völd sín og auð, því kaþólska kirkjan var voldug og rík. Á Íslandi voru biskuparnir tveir í Skálholti og á Hólum voldugustu mennirnir á landinu. Einnig átti kaþólska kirkjan, biskupsstólarnir og klaustrin, stóran hluta af öllum jörðum á Íslandi. Vorið 1539 réðist hirðmaður konungs á klaustrið í Viðey með vopnavaldi og rændi það. En síðar um sumarið voru árasarmennirnir drepnir að undirlagi Ögmundar Pálssonar Skálholtsbiskups og einnig voru þeir sem eftir lifðu dæmdir réttdræpir hvar sem í þá næðist. Ögmundur Skálholtsbiskup barðist á móti nýrri kirkjuskipan af öllu afli en var svo handtekinn og sendur út til Danmerkur og dó hann á leiðinni út. Með dauða hans kom á biskupsstól Gissur Einarsson. Hann var ungur prestur sem lært hafði í Þýskalandi og var studdi siðaskiptin. Hann var vígður Skálholtsbiskup árið 1542 og þar var lúthersk kirkjuskipan samþykkt. En Jón Arason Hólabiskup barðist en á móti hinni nýju kirkjuskipan. Friður hélst þó milli biskupsdæmana þangað til að Gissur biskup lést árið 1548. Þá vígir Danakonungur Martein Einarsson Skálholtsbiskup og lýsir Jón Arason útlægan og skipar íslenskum stórbónda að nafni Daða í Snóksdal að handsama hann og syni hans. Biskupinn og synir hans fóru þá um landið með vopnavaldi og ógnuðu þeim sem voru fylgjandi siðaskiptum. Fóru þeir með vopnaða sveit að Skálholti og náðu þeir á vald sitt Marteini biskup og höfðu hann í haldi, einnig reyndu þeir að ná Daða en hann slapp. Svo tókst Daða að handsama Jón biskup og syni hans þegar ein af herförum þeirra mistekst og þeir eru ofurliði bornir. Hann fer með þá til Skálholts þar sem þeir eru hálshöggnir án dóms og laga af ótta við að reynt yrði að frelsa þá. Eftir þetta er öll andstaða þið siðaskiptin búinn og eru þau samþykkt fyrir allt landið á Alþyngi árið 1550.

Upphafið á Íslandi

2005-11-03T06:24:00.000-08:00

Á leið sinni frá Palestínu til Íslands þurfti kristnin aftur og aftur að fara yfir menningarleg landamæri, fyrst frá Gyðingum yfir til Grikkja, síðan frá þeim til Rómverja og loks frá Rómverjum til Germana. Þetta hefur auðvitað tekið langan tíma.

Kristnir trúboðar komu til landsins frá Noregi og Norður-Þýskalandi á 10. öld til að kristna þjóðina. Fjöldi kristinna manna varð það mikill að hann fór að ógna friði og einingu samfélagsins. Ákvað Alþingi þá að kveða upp úrskurð um það hvort Ísland ætti að vera kristin þjóð eða heiðin og hljóðaði sá úrskurður svo: "En nú þykir mér það ráð, að vér látum og eigi þá ráða er mest vilja í gegn gangast, og miðlum svo mál á milli þeirra að hvorirtveggju hafi nokkuð síns máls, og höfum allir ein lög og einn sið. Það mun verða satt, er vér slítum í sundur lögin, að vér munum slíta og friðinn". Þetta var 24. júní árið 1000 og ákveðið var að kristin trú yrði almenn trú landsins en fólk mætti þó blóta á laun. Upp frá því fór kristin trú og kristnir lífshættir hægt en örugglega að gegnsýra samfélagið.

Við þessi trúarskipti opnaðist Íslendingum nýr heimur alla leið til Rómar. Þaðan fengur þeir nýjar hugmyndir, viðhorf, siði og venjur sem umbyltu samfélaginu hér heima. Með þessa gífurlegu breytingar í huga er ekki að undra að þessar breytingar áttu sér ekki stað í einni svipan.

Kristnitaka var liður í víðtækri þróun – siðaskiptin – og markaði hún hvorki upphaf þeirra né endi. Talið er að siðaskiptin á Íslandi hafi byrjað upp úr landnámi og staðið í eina og hálfa öld eftir kristnitöku. Mótuðust þau af alþjóðlegum kristnum áhrifum og staðbundnum norrænum aðstæðum.

Upphaf trúarbragðaskipta á Íslandi tengist mjög framrás kirkjunnar í Norður – Evrópu og þá sérstaklega á Norðurlöndunum. Var þó Ísland frábrugðið öðrum löndum að því leiti að kristnitakan olli ekki sömu uppstokkun á völdum í landinu.

Var margt sem dró þó úr framrás kristni á Íslandi, eitt af þvi var hve norrænn átrúnaður var samofinn lífi fólks. Af því má ætla að margir hafi hikað við að skipta um trú því þeir hafi talið að kristnin myndi stefna hamingju sinni og lífskostum í voða. Einnig var samfélagið stofnanasnautt. Það hafði enga embættismenn og virkt miðstjórnarvald var ekki til staðar.

Kristin trú

2005-11-03T05:55:00.000-08:00

Kristin trú er byggð á Gyðingatrú sem á rætur sínar að rekja til frjósama hálfmánans eins og svæðið var kallað fyrir botni miðjarðarhafs sem náði frá Egyptalandi til Mesópótamíu, sem heitir Írak í dag. Hversu gömul Gyðingatrúin er er vont að segja um en Abraham ættfaðir Gyðinga var uppi um árið 2000 fyrir krist. Eldri sögulegar heimildir eru af skornum skammti en þó eru til höggmyndir af nöktum manni, konu og höggormi sem eru frá því um árið 3500 fyrir krist.
Gyðingar voru dreifðir í fyrstu en um árið 1400 fyrir Krist mun Móse hafa sameinað og leitt þá til “fyrirheitna landsins” samkvæmt Biblíunni.

Eiginleg kristin trú varð til um árið 30 eftir krist þegar Jesús fór að predika.
Mektamenn innan Gyðingakirkjunnar voru ekki sérlega hrifnir af því að hér væri kominn maður sem sagðist vera sonur Guðs. Jesús boðaði dómsdag og upprisu dauðra. Auk þess gagnrýndi hann prestastéttina, sem hann taldi vera komna villu vegar frá hinni sönnu trú á Guð sem hann sagði að væri hinn kærleiksríki faðir sem fyrirgæfi syndir manna ef þeir iðruðust og bæðusts fyrirgefningar. Samkvæmt boðskapi hans voru allir menn jafnir og mundu verða dæmdir á dómsdegi eftir gerðum sínum en ekki eftir efnum eða ætterni. Annað sem Jesús sagði var að þeir sem væru ekki með honum væru á móti honum. Þetta stillti mönnum sem ekki vildu taka einarða afstöðu með eða á móti honum upp við vegg.
Jesús var síðan krossfestur aðeins nokkrum árum eftir að hann var farinn að predika en á krossinum bað hann Guð um miskunn fyrir böðla sína á þeim forsendum að þeir vissu ekki hvað þeir gerðu. Átti hann sennilega við alla menn.
Jesús hafði 12 lærisveina og 11 þeirra héldu uppi merkjum hans og útbreiddu trúna eftir lát hans. Sá 12. Júdas sveik Jesús í hendur Rómverjum og iðraðist síðan og hengdi sig.

Listi yfir þá sem voru teknir af lífi í galdrafárinu á 17 öld.

2005-10-27T01:41:00.000-07:00

1625: Jón Rögnvaldsson, brenndur.
1646: Sveinn skotti, hengdur.
1650: Jón Sygjuson, hálshöggvin.
1654: Þórður Guðbrandsson, brenndur.
1654: Egill Bjarnason, brenndur.
1654: Grímur Jónsson, brenndur.
1656: Jón Jónsson eldri, brenndur.
1656: Jón Jónsson yngri, brenndur.
1667: Þórarinn Halldórsson, brenndur.
1669: Jón Leifsson, brenndur.
1669: Erlendur Eyjólfsson, brenndur.
1671: Sigurður Jónsson, brenndur.
1674: Böðvar Þorssteinsson, brenndur.
1674: Páll Oddsson, brenndur.
1675: Magnús Bjarnason, brenndur.
1675: Lassi Diðriksson (Lassenius Diðrichsson), brenndur.
1677: Bjarni Bjarnason, brenndur.
1677: Þorbjörn Sveinsson, brenndur.
1678: Stefán Grímsson (Stephan), brenndur.
1678: Þuríður Jónsdóttir, brennd.
1678: Jón Helgason, brenndur.
1681: Ari Pálsson, brenndur.
1683: Sveinn Árnason (eða Jónsson), brenndur.
1685: Halldór Finnbogason, brenndur.

Kristin trú á Íslandi

2005-10-11T07:04:00.000-07:00

Verkefni okkar í hugmyndasögu er Kristin trú.

Hugyndasaga

2005-10-10T00:52:00.000-07:00

hérna kemur verkefni í hugmyndasögu