Upphafið á Íslandi

Á leið sinni frá Palestínu til Íslands þurfti kristnin aftur og aftur að fara yfir menningarleg landamæri, fyrst frá Gyðingum yfir til Grikkja, síðan frá þeim til Rómverja og loks frá Rómverjum til Germana. Þetta hefur auðvitað tekið langan tíma.

Kristnir trúboðar komu til landsins frá Noregi og Norður-Þýskalandi á 10. öld til að kristna þjóðina. Fjöldi kristinna manna varð það mikill að hann fór að ógna friði og einingu samfélagsins. Ákvað Alþingi þá að kveða upp úrskurð um það hvort Ísland ætti að vera kristin þjóð eða heiðin og hljóðaði sá úrskurður svo: "En nú þykir mér það ráð, að vér látum og eigi þá ráða er mest vilja í gegn gangast, og miðlum svo mál á milli þeirra að hvorirtveggju hafi nokkuð síns máls, og höfum allir ein lög og einn sið. Það mun verða satt, er vér slítum í sundur lögin, að vér munum slíta og friðinn". Þetta var 24. júní árið 1000 og ákveðið var að kristin trú yrði almenn trú landsins en fólk mætti þó blóta á laun. Upp frá því fór kristin trú og kristnir lífshættir hægt en örugglega að gegnsýra samfélagið.

Við þessi trúarskipti opnaðist Íslendingum nýr heimur alla leið til Rómar. Þaðan fengur þeir nýjar hugmyndir, viðhorf, siði og venjur sem umbyltu samfélaginu hér heima. Með þessa gífurlegu breytingar í huga er ekki að undra að þessar breytingar áttu sér ekki stað í einni svipan.

Kristnitaka var liður í víðtækri þróun – siðaskiptin – og markaði hún hvorki upphaf þeirra né endi. Talið er að siðaskiptin á Íslandi hafi byrjað upp úr landnámi og staðið í eina og hálfa öld eftir kristnitöku. Mótuðust þau af alþjóðlegum kristnum áhrifum og staðbundnum norrænum aðstæðum.

Upphaf trúarbragðaskipta á Íslandi tengist mjög framrás kirkjunnar í Norður – Evrópu og þá sérstaklega á Norðurlöndunum. Var þó Ísland frábrugðið öðrum löndum að því leiti að kristnitakan olli ekki sömu uppstokkun á völdum í landinu.

Var margt sem dró þó úr framrás kristni á Íslandi, eitt af þvi var hve norrænn átrúnaður var samofinn lífi fólks. Af því má ætla að margir hafi hikað við að skipta um trú því þeir hafi talið að kristnin myndi stefna hamingju sinni og lífskostum í voða. Einnig var samfélagið stofnanasnautt. Það hafði enga embættismenn og virkt miðstjórnarvald var ekki til staðar.